పశ్చిమబెంగాల్, మహారాష్ట్ర రాష్ట్రాల్లో ఇటీవల కొంతమంది ఎంఎల్ఎలు, ఎంపీల పార్టీ ఫిరాయింపులు ఎంతటి రాజకీయ సంక్షోభాన్ని సృష్టించాయో తెలుసుకుంది. అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో తృణమూల్ కాంగ్రెస్ ఘోర పరాజయం పొందిన తరువాత సుమారు 60 మంది టిఎంసి ఎంఎల్ఎలు, 20 మంది ఎంపిలు తిరుగుబాటు బావుటా ఎగరేశారు. బహిష్కృత నేత రీతబ్రత బెనర్జీని తమ నాయకుడుగా 60మంది టిఎంసి ఎంఎల్ఎలు ఎన్నుకున్నారు. లోక్సభలో టిఎంసి ఎంపీలు కకోలీఘోష్ దస్తీదార్ పార్టీనుంచి విడిపోయి నేషనలిస్ట్ సిటిజన్స్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియాలో విలీనమయ్యారు. ఈ తిరుగుబాటుదారులకు బిజెపి మద్దతు ప్రకటించడం. అలాగే మహారాష్ట్రలో ఉద్ధవ్ థాక్రే అనుమతిని శివసేన (యుబిటి) నుండి ఏక్నాథ్ షిండే వర్గంలోకి ఎంపిలు, ఎంఎల్ఎలు భారీగా ఫిరాయింపులకు అటాచ్ చేసారు.
థాక్రే శిబిరానికి ఇది పెద్ద ఎదురు దెబ్బ కాగా, దీనిని షిండే వర్గం ‘ఆపరేషన్ టైగర్’గా అభివర్ణించింది. ఈ పరిణామాలు చూస్తుంటే ప్రజాస్వామ్య విలువలకు నేతలు ఎంతవరకు కట్టుబడి ఉన్నారో, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను ఎంత బలహీన పరుస్తున్నారో ప్రత్యక్షమవుతోంది. ‘తెప్పలుగ నిండిన కప్పలు పదివేలు చేరాయి’ అన్న సుమతీ శతక నానుడి జ్ఞాపకం వస్తోంది.ఈ ఫిరాయింపుల జాడ్యం ఏ ఒక్క రాష్ట్రానికి పరిమితం కాలేదు. దేశం మొత్తం మీద ఇదే ధోరణి కొనసాగుతోంది. ఈ ఫిరాయింపుల వల్ల అంతవరకు అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వాలు కూడా కుప్పకూలిపోయే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. 1952 నుంచి 1967 వరకు మొత్తం 542 ఫిరాయింపులు జరగ్గా, 1967 మార్చి నుంచి 1968 ఫిబ్రవరి మధ్య కాలంలోనే దాదాపు 438 మంది శాసనసభ్యులు పార్టీలను ఫిరాయించారు. 1967లో గాయలాల్ అనే శాసనసభ్యుడు ఒక్క రోజులోనే మూడుసార్లు పార్టీలను ఫిరాయించి ఆయారామ్ గయారామ్ అనే అపఖ్యాతికి అంకురార్పణ చేశాడు.
ఈ ఫిరాయింపులను రూపొందించడానికి తగిన చట్టం రూపకల్పనకు వైబి చవాన్ అధ్యక్షతన కమిటీ కొన్ని సిఫార్సులను చేసింది. ఒక పార్టీ నుంచి మరో పార్టీకి మారే ప్రజాప్రతినిధి అంటే ఫిరాయింపుదారుడిని మంత్రి పదవి, స్పీకర్ పదవి లేదా ప్రభుత్వం ద్వారా ధనలబ్ధి పొందితే ఎలాంటి పదవుల్లోనైనా ఏడాది పాటు, మళ్లీ ఎన్నికయ్యేవరకు నియమించకూడదని కమిటీ సిఫార్సు చేసింది. ఫిరాయింపులు ప్రజాస్వామ్యానికి విరుద్ధమని, అలాంటి వారికి ఎలాంటి పదవులు దక్కకుండా కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించారు. దీని ప్రకారం 1985లో రాజ్యాంగంలోని 52 సవరణ ద్వారా పార్లమెంట్ చివరకు పార్టీ ఫింపుల వ్యతిరేక చట్టాన్ని రాజ్యాంగంలో 10వ షెడ్యూల్లో చేర్చింది. అయితే ఆ తర్వాత వ్యక్తులు పార్టీలు మారడం అనేది పెద్ద ఎత్తున ముందస్తు ప్రణాళికతో చేసిన కుట్రల ద్వారా పార్టీలు ముక్కలు కావడానికి దారితీసింది.
ఒక పార్టీకి చెందిన శాసనసభ్యుల్లో 1/3 వంతు మంది విడిపోవడాన్ని చట్టబద్ధం చేయడంవల్ల ఆ నిబంధన పార్టీ మారడానికి, ప్రభుత్వాన్ని కూల్చడానికి, తామే అధికారంలోకి రావడానికి ఒక లైసెన్స్కు ఉపయోగపడింది. గతంలో రాజ్యాంగంలోని 10వ షెడ్యూల్, పారాగ్రాఫ్ 3 ప్రకారం ఒక పార్టీ ఎంఎల్ఎల్లో 1/3 వంతు మంది ఒకేసారి వేరుపడితే వారిని చట్టవ్యతిరేక ఫిరాయింపుదారులుగా పరిగణించేవారు కాదు. ఈ మినహాయింపును అడ్డంపెట్టుకుని స్వార్థప్రయోజనాల కోసం పార్టీలను మార్చేవారు. చివరికి ప్రభుత్వాన్ని కూడా కూలగొట్టేవారు. దీన్ని చేస్తే, ఈ చట్టాన్ని మరింత ప్రభావితం చేయడానికి 2003లో 91వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఈ పారాగ్రాఫ్ 3 ని రద్దు చేసి పరిమితిని 1/3 నుండి 2/3 (మూడింట రెండు వంతులు)కు పెంచారు. అయినా ఫిరాయింపుల పీడ విరగడ కాలేదు. కాంగ్రెస్ ఎంపీ మనీష్ తివారీ 2010, 2021, 2025 లోక్సభలో ప్రైవేట్ మెంబర్ బిల్లులు ప్రవేశపెట్టారు.
10వ షెడ్యూల్ (ఫిరాయింపుల రాజ్యాంగ నిరోధక చట్టం)కు సవరణలు చేయడానికి ప్రతిపాదనలు చేయబడ్డాయి. ఈ ప్రతిపాదనల ప్రకారం పార్టీ విప్ పరిమితిని తగ్గించవలసి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం ఉన్న చట్టం ప్రకారం తన పార్టీ ఆదేశానికి విరుద్ధంగా ఓటు వేస్తే లేదా ఓటింగ్కు దూరంగా ఉంటే తన సభ్యత్వాన్ని కోల్పోవలసి వస్తుంది. ఇలా జరగకుండా ప్రభుత్వ మనుగడకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన విషయాలు (ఉదాహరణకు అవిశ్వాస తీర్మానం, విశ్వాసతీర్మానం, మనీబిల్లు) తప్ప మిగిలిన సాధారణ చట్టాలపై ఎంపీలు తమ మనస్సాక్షి ప్రకారం స్వతంత్రంగా, ఓటు వేసే స్వేచ్ఛను ఈ ప్రైవేట్ కోరుతోంది. సభ్యుడు పార్టీ ఫిరాయించిన వెంటనే ఆటోమెటిక్గా పార్టీ అభ్యర్థించడాన్ని కోల్పోవాలని ఈ బిల్లు చేసింది.
ఒకవేళ ఆ ఎంపీపై అనర్హత వేటు పడితే ఆ ఎంపీ 15 రోజుల్లో స్పీకర్/ ఛైర్మన్లకు అప్పీలు చేసుకోవచ్చు. ఆ అప్పీలును 60 రోజుల్లో పరిష్కరించాలని బిల్లు స్పష్టం చేసింది. పార్టీ నుండి ‘బానిసత్వం’ నుండి సభ్యునికి విముక్తి కల్పించడమే ఈ ప్రతిపాదన అసలు ఉద్దేశం. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను అత్యంత దారుణంగా నిర్వీర్యం చేస్తున్న దృశ్యాలు కళ్లముందు జరుగుతున్నా మౌనప్రేక్షకుల్లా ఉండిపోవలసిన పరిస్థితి కొనసాగుతోంది. ఫిరాయింపుదార్ల పార్టీ సభ్యత్వాన్ని, పదవులను ఎలాంటి మినహాయింపులు లేకుండా వెంటనే రద్దు చేయడం అవసరం. ఈ మేరకు ఒకే ఒక వాక్యంతో కఠినమైన చట్టాన్ని పార్లమెంట్ తక్షణం అమలులోకి తీసుకురావాలి. అలా చేసిన నాడే ప్రజాప్రతినిధులకు, వారికి ఓటువేసిన ప్రజలకు మధ్య విశ్వసనీయమైన బంధం ఏర్పడుతుంది. అదే సమయంలో పార్టీ నియమ నిబంధనలు పాటిస్తూనే, నాయకుల తప్పులను నిస్సందేహంగా ప్రశ్నించే అవకాశం కూడా సభ్యులకు కలుగుతుంది.
