మధ్యాహ్నం నిద్ర: మధ్యాహ్నం భోజనం చేసిన తర్వాత చాలా మందికి కళ్లపై నిద్ర ముంచుతుంది. ఆఫీసులో పనిచేసేవారు, విద్యార్థులు, ఇంటి పనులు చేసేవారు కూడా ఈ సమస్యను ఎదుర్కొంటారు. చాలామంది దీన్ని బద్ధకం భావించినా, ఫలితంగా ఇది శరీరంలో జరిగే సహజ జీవక్రియలమని వైద్య నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఆహారం జీర్ణమయ్యే ప్రక్రియలో శరీరంలో జరిగే మార్పులే ఈ నిద్రమత్తుకు ప్రధాన కారణం. అసలు భోజనం చేసిన తరువాత శరీరంలో ఎలాంటి మార్పులు జరుగుతాయి?
కార్బోహైడ్రేట్లు ఎక్కువగా ఉండే భోజనం ప్రభావం
మన రోజువారీ మధ్యాహ్న భోజనంలో అన్నం, చపాతీ, పుల్కా, బిర్యానీ వంటి కార్బోహైడ్రేట్లు అధికంగా ఉండే ఆహారాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఇవి శరీరానికి శక్తిని అందించడానికి, జీర్ణం కావడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. దీంతో జీర్ణవ్యవస్థ మరింతగా పనిచేయాల్సి వస్తుంది. భోజనం చేసిన తర్వాత ఆహారాన్ని జీర్ణం చేయడానికి కడుపు, పేగుల పనితీరు పెరుగుతుంది. ఈ సమయంలో రక్తప్రవాహంలో కొంత భాగం జీర్ణవ్యవస్థ వైపు ఎక్కువగా మళ్లుతుంది. మెదడుకు రక్త సరఫరా పూర్తిగా ఆగిపోదు. కానీ శరీరం జీర్ణక్రియకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వల్ల కొంతమందికి నిద్రమత్తుగా అనిపించవచ్చు.
ఇన్సులిన్, ట్రిప్టోఫాన్ పాత్ర
కార్బోహైడ్రేట్లు అధికంగా ఉన్న ఆహారం తీసుకున్నప్పుడు రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు పెరుగుతాయి. వాటిని నియంత్రించడానికి శరీరం ఇన్సులిన్ను విడుదల చేస్తుంది. ఈ ప్రక్రియలో ట్రిప్టోఫాన్ అంటే అమైనో ఆమ్లం మెదడులోకి చేరడానికి అనుకూల పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. ట్రిప్టోఫాన్ నుంచి సెరటోనిన్ తయారవుతుంది. సెరటోనిన్లో కొంత భాగం మెలటోనిన్ అనే నిద్ర హార్మోన్గా మారుతుంది. దీంతో సహజంగానే నిద్రమత్తు పెరుగుతుంది.
శరీర గడియారం కూడా కారణమే
మధ్యాహ్నం 1 నుంచి 3 గంటల మధ్య మన శరీరంలో బయోలాజికల్ క్లాక్ సహజంగానే అప్రమత్తతను కొంత తగ్గిస్తుంది. అందుకే ఈ సమయంలో భోజనం చేసిన తర్వాత నిద్ర ఎక్కువగా వచ్చినట్లు అనిపిస్తుంది. ఇది ప్రతి మనిషిలో కొంతమేర సహజంగా కనిపించే శారీరక స్పందన.
తిన్న వెంటనే నడిస్తే ప్రయోజనం
భోజనం చేసిన వెంటనే 10 నుంచి 15 నిమిషాల పాటు నెమ్మదిగా నడవడం వల్ల జీర్ణక్రియ మెరుగుపడుతుంది. అలాగే రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు ఒక్కసారిగా పెరగకుండా నియంత్రించడంలో అందుబాటులో ఉన్నాయి. దీంతో నిద్రమత్తు కొంత తగ్గి, శరీరం మరింత ఉత్సాహంగా ఉంటుంది.
నిద్రమత్తును తగ్గించే చిట్కాలు
మధ్యాహ్న భోజనంలో ఒకేసారి ఎక్కువ అన్నం లేదా కార్బోహైడ్రేట్లు తినకుండా పరిమిత మోతాదులో తీసుకోవడం మంచిది. భోజనంలో పప్పులు, పెరుగు, కూరగాయలు, సలాడ్లు, ప్రోటీన్ అధికంగా ఉండే ఆహారాన్ని చేర్చితే రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు స్థిరంగా ఉంటాయి. తగినంత నీరు తాగడం, భోజనం తర్వాత కొద్దిసేపు నడవడం, వెంటనే కుర్చీలో వాలిపోకుండా ఉండటం కూడా నిద్రమత్తును తగ్గించడంలో ఉపయోగపడుతుంది.
