జనన రేటు: భారత్లో జననాల రేటు క్రమంగా తగ్గుతున్న నేపథ్యంలో ప్రపంచ ప్రముఖ వ్యాపారవేత్త ఎలాన్ మాస్క్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఆసక్తికర చర్చకు దారితీశాయి. జననాల రేటు తగ్గుదలపై ఎక్స్లో వచ్చిన ఓ పోస్టుకు అత్యంత స్పందించిన మాస్క్.. విద్యావంతులైన వర్గాల్లోనే జననాల రేటు వేగంగా తగ్గుతోందని తన భావాన్ని వ్యక్తపరిచారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా తగ్గుతున్న జననాల రేటుపై ఆయన గతంలోనూ పలుమార్లు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
తాజాగా విడుదలైన శాంపిల్ కాంబినేషన్ సిస్టమ్ (SRS) ప్రకారం.. భారత్లో మొత్తం జననాల రేటు (TFR) మహిళకు 1.9 పడిపోయింది. ఇది జనాభా స్థిరంగా కొనసాగడానికి అవసరమైన 2.1 స్థాయి కంటే తక్కువ అవ్వడం గమనించాల్సిన విషయం. పదేళ్ల క్రితం ఈ రేటు 2.3గా ఉండగా, ప్రస్తుతం భారీగా తగ్గింది. దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో పరిస్థితి మరింత ఘోరంగా ఉంది. అక్కడ జననాల రేటు కేవలం 1.2గా నమోదైంది. దేశంలోనే అత్యల్ప స్థాయిల్లో ఇది ఒకటి. కేరళ, పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి రాష్ట్రాలు కూడా చాలా కాలంగా కావలిసిన స్థాయి కంటే తక్కువ జననాల రేటును నమోదు చేస్తున్నాయి. అయితే ఉత్తర భారతదేశంలో కొన్ని రాష్ట్రాల్లో మాత్రం ఇంకా జననాల రేటు బాగానే ఉంది.
ఈ ఆధునిక నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం.. జీవనశైలి ఈ మార్పుకు ప్రధాన కారణంగా మారుతోంది. గతంలో యువత తక్కువ వయస్సులోనే వివాహం చేసుకుని కుటుంబ జీవితాన్ని ప్రారంభించేవారు. ప్రస్తుతం ఉన్నత విద్య, ఉద్యోగ అవకాశాలు, కెరీర్ లక్ష్యాలు, గృహ కొనుగోలు వంటి వాటికి ఎక్కువ దృష్టి పెట్టడం వల్ల వివాహాలు ఆలస్యమవుతున్నాయి. దీనితో పిల్లల ప్రణాళికలో కూడా మార్పులు కనిపిస్తున్నాయి. పిల్లల పెంపకం ఖర్చులు కూడా కుటుంబ నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. విద్య, ఆరోగ్యం, అదనపు శిక్షణ కార్యక్రమాలు, పెద్ద ఇళ్ల అవసరం వంటి అంశాలు పట్టణ ప్రాంతాల్లో పిల్లల పెంపకాన్ని మరింత ఖరీదైనవిగా మార్చాయి. గతంలో సాధారణంగా భావించిన కుటుంబ పరిమాణం ఇప్పుడు చాలా మందికి ఆర్థికంగా భారంగా మారింది.
మహిళల ఉన్నత విద్య, ఉద్యోగాల్లో పెరుగుతున్న భాగస్వామ్యం కూడా జననాల రేటు తగ్గింపులకు ముఖ్య కారణంగా. ప్రపంచంలోని అనేక దేశాల్లో కనిపించినట్లుగానే.. భారతదేశంలో కూడా మహిళలు ముందుగా కెరీర్ను స్థిరపరచుకోవాలనే ఆలోచనతో కుటుంబ విస్తరణను వాయిదా వేస్తున్నారు. ఇది మాతృత్వాన్ని తిరస్కరించడం కాదని, కానీ దానిని ఆలస్యంగా స్వీకరించే ధోరణిగా నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఇతర కుటుంబ వ్యవస్థల విషయంలో కూడా సామాజిక మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. చిన్న కుటుంబాలు ఇప్పుడు పట్టణాల్లో సాధారణంగా మారాయి. కొందరు దంపతులు ఒక్క బిడ్డతోనే సరిపెట్టుకుంటుండగా, మరికొందరు పిల్లలు లేకుండా జీవించడానికే మొగ్గు చూపుతున్నారు. భారతదేశంలో జనాభా పెరుగుదలపై చర్చలు ఇప్పుడు జననాల రేటు తగ్గుదల వైపు మళ్లుతున్నాయి.
ప్రధాన నగరాల్లో కనిపిస్తున్న ధోరణులు తూర్పు ఆసియా, యూరప్ దేశాల్లో ఎదురవుతున్న పరిస్థితులను గుర్తు చేస్తున్నారు. అక్కడ తక్కువ జననాల రేటు దీర్ఘకాలిక సవాలుగా మారింది. ఈ అంశంపై గత కొంత కాలంగా కొందరు దక్షిణ భారతదేశ రాజకీయ నేతలు బహిరంగంగానే జననాల రేటు పడిపోతుంది.. పిల్లలను కనండి అని బహిరంగంగా చెప్పడం గమనించవచ్చు.
భారతదేశ జననాల రేటు భర్తీ కంటే దిగువకు పడిపోయింది.
అత్యంత విద్యావంతులైన వారిలో, భారతదేశ జనన రేటు చాలా సంవత్సరాల క్రితం భర్తీ కంటే తక్కువగా ఉంది. https://t.co/RsWf0PK6wx
– ఎలోన్ మస్క్ (@elonmusk) జూన్ 6, 2026
